POLITYKA FISKALNA
POLITYKA FISKALNA TO POLITYKA DOCHODÓW I WYDATKÓW PAŃSTWA.
1. Budżet państwa jest to zestawienie dochodów i wydatków państwa.
2. Przy tworzeniu budżetu państwo powinno kierować się następującymi zasadami:
a. zasada roczności,
b. zasada jedności (budżet powinien stanowić logicznie uporządkowaną całość),
c. zasada zupełności (wszystkie wydatki i dochody państwa muszą być ujęte w budżecie),
d. zasada jawności jawny powinien być zarówno tryb uchwalania budżetu jak i jego wykonanie oraz kontrola,
e. zasada zrównoważenia budżetu (dochody państwa powinny pokrywać wydatki).
- kraje strukturalnie nadwyżkowe – z reguły ich dochody przewyższają wydatki,
- kraje strukturalnie deficytowe – z reguły ich wydatki są wyższe niż dochody.
DOCHODY TO – podatki, dochody z tytułu własności państwa i opłaty najróżniejsze wydatki, transfery.
DOCHODY PAŃSTWA TRAFIAJĄ DO banku centralnego i on realizuje określone wydatki na polecenie rządu.
Budżet jest to zestawienie albo plan dochodów i wydatków państwa.
PRZY KONSTRUKCJI BUDŻETU CECHUJE SIĘ ON ZASADAMI:
• zasada roczności budżetu – budżet konstruowany jest na okres 1 roku, ten rok nie musi pokrywać się z rokiem kalendarzowym ( w Polsce pokrywa się).
W Unii Europejskiej są ANENTA – teraz obowiązuje:
- anenta, 2002 czyli działa od 2000 – 2006r.
a potem będzie
- anenta 2007 – 2013r.
• zasada jedności – oznacza ona, że budżet państwa musi stanowić jedną zwartą logicznie uporządkowaną całość (to nie znaczy, że on się nie może składać z 5 tomów, ale to musi być całość),
• zasada zupełności budżetu – muszą być w nim ujęte wszystkie dochody i wydatki państwa nawet najbardziej tajne z tajnych,
• zasada jawności budżetu – oznacza ona, że budżet musi być jawny począwszy od etapu jego tworzenia poprzez etap realizacji, czyli wykonanie i etap kontroli (budżet w Polsce kontroluje Najwyższa Izba Kontroli),
• zasada zrównoważenia budżetu – polega na tym, że wydatki wokół budżetu powinny być pokrywane z budżetu.
OBECNIE WYRÓŻNIAMY:
a. kraje strukturalnie deficytowe – wydatki z reguły są wyższe niż dochody,
b. kraje strukturalnie nadwyżkowe – wydatki są niższe niż dochody (Japonia, Norwegia, Szwajcaria, Arabia Saudyjska, Kuwejt).
DEFICYT BUDŻETOWY – jest to nadwyżka wydatków nad dochodami państwa. W Polsce i Unii Europejskiej przyjęto, iż deficyt nie może być większy niż 3% PKB w stosunku rocznym.
PAŃSTWO POŻYCZA OD:
• źródła wewnętrzne – społeczeństwa (gospodarka, banki)
• źródła zewnętrzne – to samo tylko z zagranicy.
Państwo pożycza przez emisję obligacji (papiery wartościowe, świadectwa dłużne).
DŁUG PUBLICZNY – jest to całość zobowiązań finansowych państwa zarówno w stosunku do podmiotów krajowych jak i do podmiotów zagranicznych, jest w większości konsekwencją deficytów budżetowych z lat ubiegłych.
300 mld. zł. zadłużenie państwa – jest to łącznie z długami przedsiębiorstw prywatnych.
Granica długu publicznego w Unii – 60% PKB
Granica długu publicznego w Polsce – 555 PKB