SPOSOBY MIERZENIA DOCHODU PAŃSTWA
RACHUNKOWOŚĆ NARODOWA – miernik dochodu narodowego.
1. Wartość produkcji wytworzonej w danym kraju w określonym czasie można zmierzyć trzema metodami:
a. suma wartości czynników produkcji wykorzystanych w procesie produkcji,
b. suma dochodów gospodarstw domowych,
c. suma wydatków gospodarstw domowych.
2. Miary praktyczne:
a. PKB – produkt krajowy brutto (gross domestic product),
b. PNB – produkt narodowy brutto (gross national product),
c. PNN – produkt narodowy netto (net national product),
3. PNB – jest miarą produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze będące własnością danego kraju, niezależnie od miejsca ich lokalizacji. Produkt ten może być liczony albo w cenach rynkowych, albo w cenach czynników produkcji. Te dwa sposoby pomiaru różnią się między sobą wartością podatków pośrednich.
4. PNN = PNB – amortyzacja. Jest to kategoria czystego dochodu (bogactwa).
5. Wady miar:
a. nie ujmuje się w nich wartości produkcji i dochodów w szarej strefie,
b. nie ujmuje się w nich wartości produkcji dokonywanej w ramach gospodarstw domowych,
c. nie uwzględnia się w rachunku dochodu narodowego czasu wolnego. Metoda genewska – wykorzystuje bardzo szerokie zestawienia wskaźników, opisujących wszystkie strefy życia gospodarczego, społecznego i kulturowego.
6. W rachunku dochodu narodowego nie możemy posługiwać się cenami bieżącymi. Wprowadza się, więc pojęcie cen stałych (porównywalnych). Do ich obliczania stosuje się deflator dochodu narodowego. Określa się go jako stosunek nominalnego PNB do realnego PNB,
7. Dobra finalne są to dobra, które służą ostatecznemu użytkownikowi do konsumpcji lub produkcji. Dobra pośrednie są to dobra przetwarzane na kolejnych etapach procesu produkcji.
8. Wartość dodana jest to wartość zużytych czynników produkcji na każdym kolejnym etapie przetwarzania danego dobra.
9. J.M. KEYNES – 1936 – ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza. Stwierdził konieczność ingerencji państwa w gospodarkę. Wyszedł z założenia, że w gospodarce występują niewykorzystane zasoby czynników produkcji, czyli że gospodarka daleka jest od stanu określanego jako produkcja potencjalna, (czyli wielkość produkcji, która zostałaby osiągnięta w przypadku pełnego wykorzystania czynników produkcji). Dodatkowo przyjął założenie, że analiza dotyczy krótkiego okresu, w którym ceny i płace są stałe. Wniosek przy powyższych założeniach był taki, że głównym czynnikiem determinującym poziom dochodu narodowego jest popyt globalny. Na popyt globalny składają się popyt konsumpcyjny (gospodarstw domowych) i popyt inwestycyjny (przedsiębiorstw).
10. Paradoks zapobiegliwości – polega na tym, że im bardziej społeczeństwo jest skłonne do rezygnacji z bieżącej konsumpcji na rzecz konsumpcji przyszłej, czyli im bardziej będzie zapobiegliwe, tym większe prawdopodobieństwo, że w przyszłości poziom jego dochodów i konsumpcji ulegnie obniżeniu.